| การแก้ไขก่อนหน้าทั้งสองฝั่ง การแก้ไขก่อนหน้า การแก้ไขถัดไป | การแก้ไขก่อนหน้า |
| วิสุทธิมรรค_03_กัมมัฏฐานคหณนิทเทส [2020/10/29 21:40] – [คุณสมบัติอาจารย์กัมมัฏฐาน] dhamma | วิสุทธิมรรค_03_กัมมัฏฐานคหณนิทเทส [2026/08/16 16:09] (ฉบับปัจจุบัน) – [โดยอารมณ์ของฌาน] dhamma |
|---|
| {{wst>วสธมฉปส head|}} | {{template:วสธมฉปส head|}} |
| {{wst>วสธมฉปส sidebar}} | {{template:ฉบับปรับสำนวน head|}} |
| |
| <sub><fs smaller>''(หน้า 127)''</fs></sub> | <sub><fs smaller>''(หน้า 127)''</fs></sub> |
| แต่อย่างไรก็ดี ณ ที่นี้ประสงค์เอาสมาธิซึ่งประกอบด้วยปัญญานั้น ส่วนหานภาคิยธรรม ธรรมอันเป็นไปในส่วนแห่งความเสื่อม และวิเสสภาคิยธรรม ธรรมอันเป็นไปในส่วนแห่งคุณวิเศษ ในทุติยฌานเป็นต้น นักศึกษาพึงทราบโดยวิธีที่กล่าวไว้แล้วในปฐมฌานนี้ | แต่อย่างไรก็ดี ณ ที่นี้ประสงค์เอาสมาธิซึ่งประกอบด้วยปัญญานั้น ส่วนหานภาคิยธรรม ธรรมอันเป็นไปในส่วนแห่งความเสื่อม และวิเสสภาคิยธรรม ธรรมอันเป็นไปในส่วนแห่งคุณวิเศษ ในทุติยฌานเป็นต้น นักศึกษาพึงทราบโดยวิธีที่กล่าวไว้แล้วในปฐมฌานนี้ |
| |
| ==ทำสมาธิให้เกิดต่อเนื่องได้อย่างไร== | =ขั้นตอนทำสมาธิให้เกิดต่อเนื่องอย่างย่อ= |
| ===โลกิยะและโลกุตตรสมาธิ=== | |
| |
| ก็แหละ ในปัญหาข้อที่ว่า ทำภาวนาสมาธิได้อย่างไร นั้น มีอรรถาธิบายดังต่อไปนี้ – | ก็แหละ ในปัญหาข้อที่ว่า ทำภาวนาสมาธิได้อย่างไร นั้น มีอรรถาธิบายดังต่อไปนี้ – |
| ประกอบด้วยอริยมรรคนั้น ท่านสงเคราะห์เข้าไว้กับนัยแห่งปัญญาภาวนาแล้วนั่นเทียว เพราะว่า เมื่อปัญญาอันโยคีบุคคลภาวนาให้เกิดขึ้นแล้ว ก็เป็นอันได้ภาวนาให้สมาธินั้นเกิดขึ้นด้วย เพราะฉะนั้น อริยมัคคสมาธินั้น ข้าพเจ้าจะไม่ยกเอามาอธิบายไว้แผนกหนึ่งต่างหากจากปัญญาภาวนาแต่ประการใดว่า อริยมัคคสมาธินั้นพึงเจริญภาวนาอย่างนี้ ๆ | ประกอบด้วยอริยมรรคนั้น ท่านสงเคราะห์เข้าไว้กับนัยแห่งปัญญาภาวนาแล้วนั่นเทียว เพราะว่า เมื่อปัญญาอันโยคีบุคคลภาวนาให้เกิดขึ้นแล้ว ก็เป็นอันได้ภาวนาให้สมาธินั้นเกิดขึ้นด้วย เพราะฉะนั้น อริยมัคคสมาธินั้น ข้าพเจ้าจะไม่ยกเอามาอธิบายไว้แผนกหนึ่งต่างหากจากปัญญาภาวนาแต่ประการใดว่า อริยมัคคสมาธินั้นพึงเจริญภาวนาอย่างนี้ ๆ |
| |
| ===ขั้นตอนทำสมาธิให้เกิดต่อเนื่องอย่างย่อ=== | ==บทบริกรรมกรรมฐาน== |
| |
| ส่วนสมาธิที่เป็นโลกิยะนี้ใด สมาธินั้นข้าพเจ้าจะยกมาอธิบายด้วยภาวนาวิธีต่อไปดังนี้ – | ส่วนสมาธิที่เป็นโลกิยะนี้ใด สมาธินั้นข้าพเจ้าจะยกมาอธิบายด้วยภาวนาวิธีต่อไปดังนี้ – |
| |
| โยคีบุคคลชำระศีลทั้งหลายให้บริสุทธิ์ตามนัยที่ได้แสดงมาในสีลนิทเทสนั้นแล้ว พึงตั้งตนไว้ในศีลอันบริสุทธิ์ดีแล้วนั้น บรรดาปลิโพธเครื่องกังวล 10 ประการอย่างใดมีอยู่แก่ตน ก็จงตัดปลิโพธเครื่องกังวลอย่างนั้นเสียให้สิ้นห่วง แล้วพึงเข้าไปหากัลยาณมิตรผู้ให้พระกัมมัฏฐานแล้ว ท่องจำเอาพระกัมมัฏฐานอย่างใดอย่างหนึ่งในบรรดาพระกัมมัฏฐาน 40 ประการ อันเหมาะสมแก่จริตจริยาของตน แล้วพึงออกจากวัดที่ไม่สมควรแก่การที่จะภาวนาสมาธิไปอยู่ในวัดที่สมควร ครั้นแล้วพึงทำการตัดเครื่องกังวลเล็ก ๆ น้อย ๆ เช่นตัดเล็บโกนหนวดเป็นต้น ให้สิ้นเสร็จเรียบร้อย แต่นั้นพึงลงมือภาวนาสมาธินั้น ด้วยไม่ทำวิธีภาวนาทุก ๆ อย่างให้ขาดตกบกพร่องไป | #โยคีบุคคลชำระศีลทั้งหลายให้บริสุทธิ์ตามนัยที่ได้แสดงมาใน[[วิสุทธิมรรค_01-2_สีลนิทเทส|สีลนิทเทส]]นั้นแล้ว พึงตั้งตนไว้ในศีลอันบริสุทธิ์ดีแล้วนั้น |
| | #บรรดา[[#ปลิโพธ 10 อย่าง|ปลิโพธ]] (เครื่องกังวล) อย่างใดมีอยู่แก่ตน ก็จงตัดปลิโพธเครื่องกังวลอย่างนั้นเสียให้สิ้นห่วง |
| | #แล้วพึงเข้าไปหา[[#คุณสมบัติอาจารย์กัมมัฏฐานที่เป็นกัลยาณมิตร|กัลยาณมิตร]]ผู้ให้พระกัมมัฏฐาน |
| | #แล้วท่องจำเอาพระกัมมัฏฐานอย่างใดอย่างหนึ่งในบรรดา[[#10 วิธีวินิจฉัยกัมมัฏฐาน 40|กัมมัฏฐาน 40 ประการ]] อันเหมาะสมแก่จริตจริยาของตน |
| | #แล้วพึงออกจาก[[วิสุทธิมรรค_04_ปถวีกสิณนิทเทส#วิธีเลือกวัดให้ภาวนาสะดวก|วัดที่ไม่สมควร]]แก่การที่จะภาวนาสมาธิไปอยู่ในวัดที่สมควร |
| | #ครั้นแล้วพึงทำการตัดเครื่อง (ปลิโพธ) กังวลเล็ก ๆ น้อย ๆ เช่นตัดเล็บโกนหนวดเป็นต้น ให้สิ้นเสร็จเรียบร้อย [[วิสุทธิมรรค_03_กัมมัฏฐานคหณนิทเทส?h=พึงสอนให้ท่องจำลำดับขั้นตอน|หลังจากนั้นจึงควรลงมือภาวนาสมาธินั้น โดยไม่ทำขั้นตอนทำภาวนาทุก ๆ อย่างให้ขาดตกบกพร่องไป]] |
| |
| นี้เป็นวิธีภาวนาอย่างสังเขปในสมาธิภาวนานี้ | นี้เป็นวิธีภาวนาอย่างสังเขปในสมาธิภาวนานี้ |
| ข้อว่า โดยอารมณ์ของฌาน นั้น มีอรรถาธิบายดังนี้ - ก็แหละในกัมมัฏฐาน 40 ประการนั้น กสิณ 10 อสุภ 10 อานาปานสติ 1 กายคตาสติ 1 รวม 22 กัมมัฏฐานนี้ มีอารมณ์เป็นปฏิภาคนิมิต กัมมัฏฐานที่เหลือ 18 มีอารมณ์ไม่เป็นปฏิภาคนิมิต | ข้อว่า โดยอารมณ์ของฌาน นั้น มีอรรถาธิบายดังนี้ - ก็แหละในกัมมัฏฐาน 40 ประการนั้น กสิณ 10 อสุภ 10 อานาปานสติ 1 กายคตาสติ 1 รวม 22 กัมมัฏฐานนี้ มีอารมณ์เป็นปฏิภาคนิมิต กัมมัฏฐานที่เหลือ 18 มีอารมณ์ไม่เป็นปฏิภาคนิมิต |
| |
| อนึ่ง ในอนุสสติ 10 ยกเว้นอานาปานสติกับกายคตาสติเสีย อนุสสติที่เหลือ 8 กับอาหาเรปฏิกูลสัญญา 1 จตุธาตุววัตถาน 1 วิญญาณัญจายตนะ 1 เนวสัญญานาสัญญายตนะ 1 รวม 12 กัมมัฏฐานนี้ มีอารมณ์เป็นสภาวธรรม กสิณ 10 อสุภ 10 อานาปานสติ 1 กายคตาสติ 1 รวม 22 กัมมัฏฐานนี้ มีอารมณ์เป็นนิมิต กัมมัฏฐานที่เหลือ 6 คือ พรหมวิหาร 4 อากาสานัญจายตนะ 1 อากิญจัญญายตนะ 1 มีอารมณ์ที่พูดไม่ถูก (คือ ไม่ใช่สภาวธรรมและไม่เป็นนิมิต) | อนึ่ง ในอนุสสติ 10 ยกเว้นอานาปานสติกับกายคตาสติเสีย อนุสสติที่เหลือ 8 กับอาหาเรปฏิกูลสัญญา 1 จตุธาตุววัตถาน 1 วิญญาณัญจายตนะ 1 เนวสัญญานาสัญญายตนะ 1 รวม 12 กัมมัฏฐานนี้ มีอารมณ์เป็นสภาวธรรม กสิณ 10 อสุภ 10 อานาปานสติ 1 กายคตาสติ 1 รวม 22 กัมมัฏฐานนี้ มีอารมณ์เป็นนิมิต กัมมัฏฐานที่เหลือ 6 คือ พรหมวิหาร 4 อากาสานัญจายตนะ 1 อากิญจัญญายตนะ 1 มีอารมณ์เป็นนวัตตัพพธรรม (คือ ไม่กล่าวว่าเป็นสภาวธรรมและไม่กล่าวว่าเป็นปฏิภาคนิมิต) |
| |
| <sub><fs smaller>''(หน้าที่ 183)''</fs></sub> | <sub><fs smaller>''(หน้าที่ 183)''</fs></sub> |